Ders Bilgileri

Sözlü Anlatım Türleri

Sözlü anlatım türleri ya da başka bir deyişle toplu tartışma türleri bilim, sanat, eğitim… gibi konularda yapılan toplantılardır. Bunların hepsinin ortak amaçları şöyledir:

-          Bilgi sunmak

-          Tartışma yolula gerçeğe ulaşmak

-          Bir konuyu ve sorunu incelemek

-          Kamuoyu oluşturmak

-          Yeni bir buluşu tanıtmak

-          Öğrencileri daha iyi yetiştirmek

Konferans

Bilgi vermek, bir şeyi öğretmek veya bir fikri ispat etmek için yapılan konuşmadır. Konferans verecek kişi sahasında söz sahibi bir ilim adamı olabileceği gibi bir sanatkar da olabilir. Konferans metni kağıttan aynen okunmaz. Konuşma, karşılıklı sohbet havasında geçmelidir.

Tür bakımından ikiye ayrılır: Genel konferans ve akademik konferans. Her çeşit halk tabakasından insanların oluşturduğu topluluğa yapılan konuşmalara “genel konferans” denir. Sadece bir sahanın uzmanlarına veya ilgililerine karşı yapılan konuşmalara da “akademik konferans” denir. İdeal konferans süresi 40-60 dk. Arasındadır. Konferansçı kullanacağı dili hitap edeceği topluluğa göre ayarlamalıdır. Akademik konferanslarda teknik terimler kullanabilir; ancak genel konferanslarda bu durum tavsiye edilmez.

Nutuk (Söylev)

Bu konuşma türünün diğer adı da hitabettir. İnsanları heyecanlandırmak, harekete geçirmek veya bir şeye inandırmak için yapılan konuşmadır. Nutku verecek kişi, topluluk tarafından sevilen ve sayılan bir kişi olmalıdır. Bu kişiye hatip adı verilir. Konferansta akıl ön plandayken, nutukta duygu ön plandadır. Nutku hazırlayan konuyu planlı bir şekilde hazırlamalı, bunu yazıya çevirmelidir. Konuşma sırasında ise yazılı metni yanında bulundırmalı; fakat kağıda fazla bakmamalıdır. Edebiyatımızdaki ilk söylev, Bilge Kağan’ın Orhun Abideleri’nde Türk Budunu’na en güçlü söylev örneği Atatürk’ün Cumhuriyet’in 10. Yılındaki “Büyük Nutkudu”dur. Türk edebiyatımızdaki diğer önemli temcilcileri Mehmet Akif Ersoy, Halide Edip, Ömer Naci ile Hamdullah Suphi Tanrıöver’dir. Cicero bu türün dünyadaki ilk temsilcisidir. Askeri, dini ve siyasi gibi farklı söylev türleri vardır.

Seminer

Semen, tohum demektir. Bu yönüyle “seminer” kavramı “geliştirme ve yetiştirme” anlamlarını da içerir. Öğrencilerin veya mesleğinde yeni olanların yetiştirilmesi gayesiyle hazırlanan araştırma ve incelemeleri “seminer” adı verilir. Seminerler, bir üst yetkililere ve ilgili meslektaşlara sözlü veya yazılı olarak verilir. Konuşmacı bir konuyu çeşitli kaynaklardan bilgi toplayarak bir bütün halinde aktarır.

Açık Oturum

Toplumu ilgilendiren bir konuda, değişik düşüncelere sahip yetkili kişilerin yaptığı konuşmalara “açık oturum” denir. Açık oturum dinleyici önünde yapılabildiği gibi radyo ve televizyonlarda da yapılabilir. Açık oturumda, konu hakkında bilgi sahibi olan bir başkan konuşmayı yönetir, konuşmacılara sıra sıra gözeterek ve eşit sürelerde konuşma hakkı tanır. Ayrıca tarafsız olmak zorundadır. En az 3 konuşmacı vardır ve bunlar her söz verildiğinde ortalama 10-15 dk. Konuşur. Oturum sonunda konuşmacılar bir sonuca ulaşır. Açık oturumlar bir sohbet havası içinde geçr ve nihai amaç bir sonuca varmak değil herkes tarafından merak edilen bir konuyu açıklığa kavuşturmaktır. Konuşma sonunda dinleyicilerin soruları kabul edilir. Panel, forum ve sempozyum da açık oturumun özel türleridir.

Sempozyum (Bilgi Şöleni)

Herhangi bir konuda, dinleyiciler önünde, değişik uzmanlar tarafından yapılan seri konuşmalara verilen addır. Sempozyumda konu genel ve tektir. Konuşmacıların konuya yaklaşma tarzları farklılık gösterir. Sempozyum bir gün içinde birkaç oturumdan oluşabileceği gibi iki ya da daha fazla günde sürebilir. Bu oturumlar arasında yeme içme molaları verilir ve bu antrelerde sohbetin değerlendirilmesi yapılır. En az 3 en fazla 6 konuşmacı vardır. Her konuşmacı ortalama 10-20 dk. konuşur. Konuşmalar sıra ile seri şekilde yapılır. Sempozyumlardaki oturumları da bir başkan yönetir. Sempozyum, diğer konuşma türlerine göre daha bilimseldir ve ciddi bir sohbet havası içinde geçer. Sempozyum sonunda başkan konuyu açıklar ve çıkan sonucu dinleyicilere aktarır ve dinleyicilerin soruları kabul edilir. Konuşmacıların sunacakları bildirilerin birbirini tamamlayacak şekilde düzenlenmesine özen gösterilir.

Panel – Forum

Toplumu ilgilendiren bir konu hakkında birkaç kişiden meydana gelen uzmanlar grubunun, dinleyicilerin önünde, bir sohbet havası içinde tartışmasına panel denir. Konuşmacılar uzman oldukları konuda bilgi verirler. Panelde de bir başkan bulunur ve konuşmacılar başkanın verdiği süreye göre yapılır. Başkan konuyu ve konuşmacıları tanıtır. Konuşmacılar o konumun uzmanıdır. Panelin açık oturumdan farkı bir konunun çeşitli yönlerinin uzmanlar tarafından ele alınarak genişletirilmesidir. Açık oturum ise, aynı konuda farklı görüşe sahip kimselerin tartışmasıdır.

En az 3 konuşmacının bulunduğu panellerde konuşmacılar ortalama 10-15 dk. konuşur. Panelde gaye bir karara varmak değil, bir konuyu çeşitli yönleriyle gözler önüne sermektir.

Panel sonunda tartışma dinleyicilere geçerse buna “forum” adı verilir. Forum, panelden sonra dinleyicilerin söz alarak yaptıkları konuşmadır. Forum başlı başına bir tartışma biçimi değildir. Ancak toplu tartışmaların ilgi çekici bir yanını oluşturur. Foruma katılan dinleyiciler sorularını açık ve kısa sormalı, kırıcı olmamalı, kişisel konulara girmemeli ve konu dışına çıkmamalıdır. Forumun önemli bir yararı dinleyileri aktif duruma getirerek konu üzerinde canlı ve hareketli biçimde durmalarını sağlamaktır.

Münazara

Bir değerlendirici jüri önünde iki ayrı grubun tartışmasıdır. Münazarada gaye bir gerçeği ortaya çıkarmak değil, savunduğu fikri üstün kılmaktır. Bu yönüyle bir söz söyleme yarışmasıdır. Tartışma sonunda kazanan taraf, jüri başkanı tarafından ilan edilir. “Televizyonun hayatımızdaki tesiri olumludur ya da olumsuzdur.” cümleleri birer münazara konusu olabilirken “Türk edebiyatındaki ilk realist romanı Recaizade Mahmut Ekrem yazmıştır.” cümlesi münazara konusu içermez. Münazara bir izleyici topluluğu karşısında etkili konuşma alışkanlığı ile eleştirme ve düşünme gücü kazandırır.

Paylaş

Diğer Benzer Yazılar:


12.255 - Yazının toplam okunma sayısı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Get Adobe Flash player