Ders Bilgileri

Hukukun Diğer Sosyal Kurallarla İlişkisi

Hukuk Kuralları ve Din Kuralları

Din kuralları toplumların din anlayışları ve dine bağlılıkları açısından toplumdan topluma farklılaşmaktadırlar. Tarih içinde teokratik esaslara dayanan devlet düzenlerinde, din kurallarının hukuk kurallarının üzerinde büyük bir etkisi olmuştur. Aydınlanma çağı ile birlikte ortaya çıkan görüşler laiklik adı altında din – hukuk beraberliğine belli sınırlamalar getirmiştir. Günümüzde hukuk devletinin gereklerinden biri olarak kabul edilen laiklik, din, devlet işleri ayırımının, her şeyden önce hukuk düzeni bazında gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır. Buna göre, devlet hiçbir dini resmi din olarak kabul edemez ve her dine, mezhebe ve görüşe aynı mesafede kalır. Vergi, seçme seçilme ve siyasi haklardan ve özel hukuk haklarından istifade etmede, din ayrımına değil, vatandaş olma kıstasına bakılır.

Din ve hukukun net çizgilerle birliktelikten uzak tutulmaya çalışılmasının en temel nedeni, dinin sadece o dine inananlar arasında, hukukun ise tüm toplum üzerinde düzenleyici yetkiyi haiz olmasıdır. Bu bakımdan belli bir dini esas alan hukuk düzeni, o dinin dışında kalan kimseler üzerinde meşruiyetini ve bağlayıcılığını sağlayamaz.

Öte yandan din kuralları niteliği gereği statiktir. Din kurallarının değişmesi daha doğru bir ifadeyle çağın gereklerine uydurulması zor ve zaman alıcıdır.

Din kurallarına aykırı davranışların yaptırımı tanrı-kul arasındaki ilişkiye bağlıdır. Din kuralını ihlâl eden kişi ya günahkâr olur ya da cehenneme gitme tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Din kurallarının yaptırımı manevîdir, bu yaptırımın uygulanacağı yer de yaşadığımız dünya değil, “öteki dünya”dır.

Hukuk Kuralları ve Ahlak Kuralları

Ahlak kuralları, toplum içinde yaşayan bireylerin birbirleri ve toplumla olan ilişkilerinde yapmış oldukları davranışları, toplumun genel kanaati ışığında “iyi-kötü” ölçütlerine göre değerlendiren kurallardır.

Ahlak kuralları, insanların hem iç dünyasına hem de dışa vurulan davranışlara yöneliktir. Hukuk kuralları ise insanların iç dünyası ile ilgilenmez. Hukukun düzenleme alanı insanların dış dünyaya yönelik olan sosyal davranışlarıdır.

Ahlak kurallarının yaptırımı manevîdir, insanların kendi vicdanlarında meydana gelir. Bu bakımdan herkes kendi ahlak anlayışına göre hareket eder. Hukuk kurallarının yaptırımı ise maddîdir, devlet gücünün tekelinde ve desteğindedir.

Hukuk Kuralları ve Örf ve Adet Kuralları

Her toplumun bazı konularda kendine özgü davranış şekilleri bulunur. Örf ve adet kuralları, belirli bazı davranışların sürekli olarak tekrarlanması sonucunda bu davranış şekline uyulması yönünde toplumda genel bir inanışın yerleşmesi ile oluşurlar.

Örf ve adet kuralları yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası nitelikte olabilirler. Ancak hukuk kuralı halini almayan herhangi bir örf ve adet kuralı maddî yaptırıma bağlanamaz. Toplumun bizatihi kendi dinamikleri içinde kaynağını bulan örf ve adet kurallarının da yaptırımı manevîdir.

Hukuk Kuralları ve Görgü Kuralları

Görgü kuralları, kişilerin toplu içinde hangi yer ve zamanda, ne şekilde davranmaları hususunda toplumun ya da toplumun aynı nitelikleri taşıyan belli kesimlerinin sahip olduğu değer yargılarından oluşur. Görgü kuralları genel olarak aynı çevreye bağlı olan kimselerin törenlerde, yemeklerde, toplantılarda oturma-kalkma, yeme-içme, giyinme gibi konularda ne gibi usul ve kurallara dikkat etmeleri gerektiğini düzenleyen kurallardır.

Görgü kurallarına aykırı davranışların yaptırımı ise manevî nitelik taşır. Bu kuralları ihlâl eden kimseler, kabalık, nezaketsizlik, görgüsüzlük gibi sıfatların kendilerine yakıştırılması ile muhatap olurlar. Aynı zamanda görgü kuralları toplumun belli kesimlerinde ya da ülkenin farklı yörelerinde değişik biçimde uygulanmaktadır. Bu nedenle toplumun tümü açısından teklik sağlayacak bir görgü kuralı dizgesi söz konusu olamamaktadır.

Din, ahlak, örf – âdet ve görgü kuralları manevî yaptırımlı, hukuk kuralları ise maddî yaptırımlıdır.

 

Diğer Benzer Yazılar:


165 - Yazının toplam okunma sayısı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Get Adobe Flash player